مرجع تصویب: شورای عالی مبارزه با پولشویی، تاریخ تصویب 1390/07/19

به منظور مبارزه با پولشویی و جلوگیری از تامین مالی تروریسم و نیز فراهم‌آوردن تمهیدات لازم برای اجرای بند ج از ماده 7 قانون مبارزه با پولشویی (مصوب دوم بهمن ماه 1386 مجلس شورای اسلامی) و فصل دوم آیین‌نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی موضوع تصویب نامه شماره 181434/ت 43182 ک مورخ 1388/09/14 وزیران عضو کارگروه تصویب آیین نامه‏های مربوط به قانون مبارزه با پولشویی، «دستورالعمل گزارش عملیات و معاملات مشکوک در بازار سرمایه» به شرح زیر ابلاغ می‏شود:

ماده1: علاوه بر تعاریف مندرج در ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب آذرماه 1384 مجلس شورای اسلامی، اصطلاحات و عبارات دیگر به کار رفته در این دستورالعمل به شرح زیر تعریف می‏شوند:

1-1- قانون: قانون مبارزه با پولشویی مصوب 1386/11/02.

1-2- آیین‏نامه: آیین‏نامه اجرایی قانون مبارزه با پولشویی مصوب1388/09/14 و اصلاحات بعدی آن.

1-3- سازمان: سازمان بورس و اوراق بهادار.

1-4- واحد اطلاعات مالی: واحدی ملی، متمرکز و مستقل که مسوولیت دریافت، تجزیه و تحلیل و ارجاع گزارش‏های معاملات مشکوک به مراجع ذی‏ربط را به عهده دارد (به شرح مذکور در ماده 38 آیین نامه).

1-5- واحد مبارزه با پولشویی سازمان: واحدی است مستقر در سازمان که به عنوان متولی مبارزه با پولشویی، عهده‏دار تکالیف مقرر در مواد 18 و 19 آیین‏نامه می‏باشد.

1-6- اشخاص تحت نظارت: بورس‏ها، بازارهای خارج از بورس، کانون‌ها، شرکت‌سپرده‌گذاری مرکزی و تسویه وجوه اوراق بهادار و نهادهای مالی موضوع قانون بازار اوراق بهادار که مجوز تاسیس یا فعالیت خود را از شورای عالی بورس و اوراق بهادار یا سازمان دریافت نموده و تحت نظارت سازمان فعالیت می‌کنند.

تبصره: ناشران اوراق بهادار در ارایه هرگونه خدمات مربوط به اوراق بهادار برای مشتریان جز اشخاص تحت نظارت محسوب می‌شوند.

1-7- مشتری: شخصی که برای دریافت خدمات موضوع فعالیت یکی از اشخاص تحت نظارت، به وی مراجعه می‏نماید.

1-8- کد معاملاتی: شناسه منحصر به فردی است که هر شخص برای ثبت مالکیت اوراق بهادار یا معامله ابزارهای مالی یا کالاهای مورد معامله در بازار سرمایه باید اخذ نماید.

1-9- معاملات و عملیات مشکوک: معاملات و عملیاتی که اشخاص با در دست داشتن اطلاعات و یا قراین و شواهد منطقی ظن پیدا کنند که این عملیات و معاملات به منظور پولشویی و یا تامین مالی تروریسم انجام می‌شود.

تبصره: قراین و شواهد منطقی عبارت از شرایط و مقتضیاتی است که یک انسان متعارف را در مورد منشا مال، سرمایه‏گذاری، سپرده‌گذاری یا سایر عملیات یک شخص (حقیقی، حقوقی) به شک و تردید می‏اندازد.

1-10- سامانه جمع‏آوری معاملات مشکوک: سامانه‏ای است مستقر در واحد اطلاعات مالی که به منظور جمع‏آوری گزارش‏های معاملات مشکوک به پولشویی و تامین مالی تروریسم و اطلاعات مربوط به آن‏ها از سازمان‏های مشمول قانون، طراحی و راه اندازی شده است.

1-11- پرونده اطلاعات مشتری: اطلاعات در مورد مشتری که هنگام شناسایی و در حین فعالیت وی توسط اشخاص تحت نظارت جمع‌آوری یا تکمیل می‌شود.

ماده 2: تمامی کارکنان شاغل در اشخاص تحت نظارت موظفند درصورت مشاهده معاملات و عملیات مشکوک به استناد ماده 25 آیین نامه بدون اطلاع مشتری در اسرع وقت مراتب را به مسوول مبارزه با پولشویی در اشخاص تحت نظارت به نحو مقتضی منعکس نمایند. مسوول مورد نظر موظف است در همان روز کاری مراتب را از طریقی که واحد مبارزه با پولشویی سازمان تعیین می‏نماید، به آن واحد انعکاس دهد. واحد مبارزه با پولشویی سازمان نیز موظف است نسبت به ارسال کلیه گزارش‏های واصله از طریق سامانه جمع‏آوری معاملات مشکوک حداکثر ظرف یک روز کاری به واحد اطلاعات مالی اقدام نماید.

تبصره1: در صورتی که اشخاص تحت نظارت فاقد مسوول مبارزه با پولشویی باشند، مدیر آن واحد مسوولیت اجرای این ماده را به عهده دارد.

تبصره2: فهرست معیارهای معاملات و عملیات مشکوک توسط واحد اطلاعات مالی تهیه و به‏روز می‏شود. واحد مبارزه با پولشویی سازمان موظف است نسبت به اطلاع رسانی مناسب درخصوص آخرین نسخه این معیارها به اشخاص تحت نظارت اقدام نماید.

تبصره3: تشخیص متصدیان اجرایی در اشخاص تحت نظارت مبنی بر انجام عملیات و معاملات مشکوک، در درجه نخست اهمیت قرار دارد و معیارهای ارایه شده صرفاً بخشی از این معیارها را در بر می‏گیرد.

ماده3: ارسال گزارش معاملات و عملیات مشکوک و نیز سایر گزارش‏هایی که اشخاص تحت نظارت موظف به ارسال آن به واحد مبارزه با پولشویی سازمان هستند، بیانگر هیچ گونه اتهامی به افراد نبوده و اعلام آن به مراجع مذکور، افشای اسرار شخصی محسوب نمی‌گردد و در نتیجه هیچ اتهامی از این بابت متوجه گزارش‌دهندگان نخواهد بود.

ماده4: اشخاص تحت نظارت باید در چارچوب مقررات مربوط رویه‌های قابل اتکایی را جهت اقدامات مرتبط با کشف عملیات و معاملات مشکوک و گزارش‌دهی آن توسط کارکنان خود تدوین و پس از تایید واحد مبارزه با پولشویی سازمان طی بخشنامه‌ای به کلیه کارکنان ابلاغ نمایند.

تبصره: اطمینان از حسن اجرای رویه‌های کشف موارد مشکوک و همچنین بررسی، ارزیابی و در صورت نیاز بازبینی فرایندهای شناسایی و کشف موارد مشکوک به عهده واحد مبارزه با پولشویی سازمان می‏باشد.

ماده5: افشای مفاد گزارش معاملات و عملیات مشکوک به پولشویی، تحت هر عنوان به غیر از مراجع ذی‏صلاح ممنوع است و با متخلفان برابر قانون رفتار خواهد شد.

ماده6: آن دسته از کارکنان اشخاص تحت نظارت که تکالیف قانونی رسماً به آنها ابلاغ شده است در خصوص وظایف موضوع مقررات مبارزه با پولشویی از لحاظ اداری شخصاً مسوول می‏باشند.

ماده7: مسوولین مبارزه با پولشویی در اشخاص تحت نظارت موظف هستند علاوه بر ارسال گزارش معاملات و عملیات مشکوک (گزارش‏های معمول)، با استفاده از روش‏هایی مانند تطبیق اطلاعات با یکدیگر نسبت به کشف معاملات و عملیات مشکوک اقدام و مراتب را به واحد مبارزه با پولشویی سازمان گزارش نمایند.

ماده8: در صورت ظن به عملیات پولشویی ارایه گزارش به سایر مراجع، رافع مسوولیت گزارش‏دهی معاملات و عملیات مشکوک به واحد مبارزه با پولشویی سازمان نمی‏باشد.

ماده9: واحد مبارزه با پولشویی سازمان موظف است علاوه بر گزارش‏های موضوع ماده 2 با به کارگیری ابزارهای سیستمی نسبت به کشف معاملات و عملیات مشکوک از طریق پردازش اطلاعات موجود اقدام نماید و مراتب را به اطلاع واحد اطلاعات مالی برساند.

ماده10: چنانچه در گزارشی غیر از گزارش معاملات و عملیات مشکوک، ظن به پولشویی نیز موجود باشد، لازم است علاوه بر ارایه گزارش مذکور؛‌گزارش معاملات مشکوک نیز تهیه و به واحد مبارزه با پولشویی سازمان ارسال شود.

ماده11: مسوول واحد مبارزه با پولشویی که توسط اشخاص تحت نظارت رسماً به سازمان معرفی شده است در خصوص معاملات و عملیات مشکوک وظایف و مسوولیت‌هایی بر عهده دارد که شامل موارد زیر می‏باشد:

الف- آموزش کارکنان اشخاص تحت نظارت

ب‌- اطمینان از حسن اجرای رویه‌های کشف موارد مشکوک

ج‌- نظارت بر استقرار سیستم‌های کنترل داخلی و اجرای صحیح آن

د‌- بررسی، ارزیابی و در صورت نیاز بازبینی فرایندهای شناسایی و اطمینان از قابل اتکا بودن این فرآیندها

ه‌- ارجاع معاملات و عملیات مشکوک به واحد مبارزه با پولشویی سازمان

و‌- ارایه پیشنهاد به واحد مبارزه با پولشویی سازمان.

ماده12: به منظور اجرای صحیح مفاد این دستورالعمل، لازم است واحد مبارزه با پولشویی سازمان در سطح سازمان و واحدهای مبارزه با پولشویی اشخاص تحت نظارت در حوزه مربوطه از اختیارات و دسترسی‌های کافی مانند دسترسی به پرونده اطلاعاتی مشتریان، سوابق معاملاتی و مالی آنان برخوردار بوده و در بررسی، اظهار نظر و ارسال گزارش استقلال داشته باشند.

ماده13: مسوولین مبارزه با پولشویی موظف هستند پس از دریافت شناسه کاربری سامانه جمع‏‏آوری گزارش معاملات مشکوک، نسبت به حفاظت از آن دقت لازم را داشته باشند. بدیهی است با توجه به محرمانه بودن اطلاعات این سامانه،‌در صورت افشا و هرگونه استفاده غیر مجاز با متخلفین برابر قانون رفتار می‏شود.

ماده14: مسوولین مبارزه با پولشویی موظف هستند با بررسی روزانه سامانه جمع‏آوری گزارش معاملات مشکوک، نسبت به پاسخگویی به استعلامات مندرج در آن در همان روز کاری اقدام و اطلاعات مورد نیاز را در قالب تعیین شده و از طریق سامانه مذکور ارسال نمایند.

ماده15: اشخاص تحت نظارت موظف هستند در اجرای این دستورالعمل برای کلیه کارکنان ذی‏ربط،‌آموزش‏های عمومی و برای کارکنان حوزه‏های تخصصی نیز آموزش‏های تخصصی مربوط را طراحی کرده، به اجرا در آورند. لازم است حضور کارکنان در دوره‏های مذکور در سوابق آموزشی آنان ثبت و نگهداری شود.

ماده16: این دستورالعمل برای تمامی شعب و نمایندگی اشخاص تحت نظارت لازم‏الاجرا می‏باشد. بدیهی است اشخاص تحت نظارت واقع در مناطق آزاد تجاری-صنعتی و مناطق ویژه اقتصادی نیز از گستره شمول این دستورالعمل خارج نمی‏باشند.

این دستورالعمل در 16 ماده و 6 تبصره در دهمین جلسه شورای عالی مبارزه با پولشویی مورخ 1390/07/19 به تصویب رسید.

اطلاعات مرتبط

دستورالعمل گزارش عملیات و معاملات مشکوک در بازار سرمایه